Dấu vết hình sự là gì? Tìm hiểu và phân loại dấu vết hình sự

Dấu vết hình sự với tính cách là hậu quả của các vụ phạm tội hoặc vụ việc có tính hình sự tồn tại dưới các hình thức khác nhau về chất và lượng. Dấu vết hình sự được hình thành do sự tác động qua lại giữa thủ phạm, công cụ, phương tiện phạm tội với nạn nhân, với những đối tượng xâm hại khác và với môi trường xung quanh trong quá trình thực hiện tội phạm, dưới những hình thức tác động khác nhau như cơ học, sinh học, lý học, hoá học.

0
21

1- Khái niệm và tính chất của dấu vết hình sự

[a] Khái niệm

Cũng như các quá trình vật chất khác, các vụ phạm tội và các vụ việc có tính hình sự gây ra những biến đổi đối với môi trường vật chất xung quanh, hình thành nên các phản ánh chứa đựng thông tin về quá trình đã xảy ra. Các phản ánh này tồn tại dưới hai dạng là phản ánh vật chất và phản ánh ý thức. Hai loại phản ánh này khác nhau về nhiều phương diện như quy luật hình thành, cơ chế hình thành, hình thức tồn tại, phương pháp và phương tiện kỹ thuật dùng để phát hiện, thu thập, bảo quản, đánh giá và sử dụng chúng trong hoạt động điều tra hình sự. Trong khoa học điều tra hình sự, hai loại phản ánh này thuộc về hai phạm trù khác nhau: phạm trù dấu vết hình sự và phạm trù lời khai.

Dấu vết hình sự với tính cách là hậu quả của các vụ phạm tội hoặc vụ việc có tính hình sự tồn tại dưới các hình thức khác nhau về chất và lượng. Chúng có thể là chất rắn, chất lỏng, chất khí, mùi vị, âm thanh, ánh sáng, từ trường, điện trường. Dấu vết hình sự được hình thành do sự tác động qua lại giữa thủ phạm, công cụ, phương tiện phạm tội với nạn nhân, với những đối tượng xâm hại khác và với môi trường xung quanh trong quá trình thực hiện tội phạm, dưới những hình thức tác động khác nhau như cơ học, sinh học, lý học, hoá học.

Dấu vết hình sự hình thành và tồn tại trong mối quan hệ nhất định với vụ phạm tội và vụ việc có tính hình sự. Vụ việc mang tính hình sự là những vụ việc xâm hại đến khách thể do luật hình sự bảo vệ nhưng do chưa đủ thông tin nên chưa xác định được các yếu tố cấu thành tội phạm. Mỗi vụ phạm tội hoặc vụ việc có tính hình sự xảy ra tất yểu làm xuất hiện và tồn tại dấú vết hình sự khác nhau. Mỗi dấu vết hình sự lại chứa đựng những thông tin nhất định phản ánh diễn biến, bản chất của vụ việc đã xảy ra, nói cách khác dấu vết hình sự là hệ quả tất yếu của vụ phạm tội và vụ việc mang tính hình sự. Do đó, nếu phát hiện, thu thập đủ dấu vết hình sự và khai thác triệt để thông tin từ chúng sẽ xác định được bản chất và những tình tiết khác liên quan đến các vụ việc trên.

Tóm lại, dấu vết hình sự là những phản ánh vật chất của các vụ phạm tội hoặc vụ việc có tính hình sự.

[b] Tính chất cơ bản của dấu vết hình sự

  • Tính khách quan

Dấu vết hình sự là dạng vật chất cụ thể hình thành do quá trình tác động cơ học, vật lý, hoá học, sinh học trong các vụ phạm tội hoặc vụ việc có tính hình sự. Do vậy, dấu vết hình sự tồn tại mang tính tất yểu khách quan và phản ánh trung thực đặc điểm của đối tượng sinh ra nó.

  • Tính không gian và thời gian

Cũng như mọi hiện tượng vật chất khác, dấu vết hình sự được hình thành trong một không gian, thời gian nhất định. Thời điểm hình thành dấu vết hình sự cũng chính là thời gian diễn ra vụ phạm tội hay vụ việc có tính hình sự. Do đó, dấu vết hình sự cho biết thông tin về địa điểm, thời gian vụ tội phạm hay vụ việc có tính hình sự.

Xem thêm: Dịch vụ luật sư bào chữa trong vụ án hình sự của Công ty Luật TNHH Everest

  • Tính phản ánh

Phản ánh là thuộc tính cơ bản của vật chất, trong khi đó dấu vết hình sự là một dạng vật chất cụ thể nên dấu vết hình sự cũng mang đặc tính phản ánh, mà nội dung phản ánh lại đa dạng, phong phú về tội phạm hay vụ việc có tính hình sự. Nhờ đặc tính này của dấu vết hình sự, cơ quan điều tra có thể khai thác được các thông tin từ nó phục vụ cho hoạt động điều tra

2- Phân loại dấu vết hình sự

[a] Căn cứ vào các lĩnh vực kỹ thuật hình sự

  • Dấu vết đường vân (dấu vết vân tay, vân chân);
  • Dấu vết cơ học (dấu vết chân, giày, dép, dẩu vết công cụ, dấu vết cắn…);
  • Dấụ vết súng đạn (dấu vết trên súng, trên đầu đạn, vỏ đạn, trên vật cản);
  • Dấu vết sinh vật (dấu vết máu, chất bài tiết, dấu vết lông, tóc…);
  • Dấu vết hơi;
  • Dấu vết hoá hình sự (dấu vết đất, bụi, dấu vết sơn, thủy tinh, độc chất…);
  • Chữ viết tay, chữ ký;
  • Tài liệu in, hình dấu, chữ đánh máy.

[b] Căn cứ vào cấu trúc bề mặt của dấu vết và cơ chế hình thành dấu vết

  • Dấu vết in
  • Dấu vết in được hình thành chủ yếu do sự di chuyển vật chất khi có sự tác động qua lại giữa vật gây vết và vật mang vết.
  • Dấu vết in được chia làm hai loạỉ:

+ Dấu vết in lồi: Là dấu vết in được hình thành khi vật gây vết để lại một lớp mỏng vật chất trên bề mặt của vật mang vết nơi chúng tiếp xúc. Ví dụ: Dấu vết vân tay dính máu, phẩm mầu, mồ hôi…

+ Dấu vết in lõm: Là dấu vết in được hình thành khi vật gây vết lấy đi một lớp mỏng vật chất trên bề mặt của vật mang vết nơi chúng tiếp xúc. Ví dụ: Dấu vết vân tay để lại trên mặt bàn có phủ một lớp bụi mỏng…

  • Dấu vết lõm.

Dấu vết lõm được hình thành do sự tác động của vật gây vết làm biến dạng và để lại vết lõm trên bề mặt của vật mang vết. Ví dụ: Dấu vểt tay trên bơ mỡ, dất vết chân, giày, dép trên bùn.:.

  • Dấu vết cắt.

Dấu vết cắt là một dạng của dấu vết lõm và dấu vết trượt, được hình thành khi lưỡi cắt của vật gây vết tác động ngang qua hoặc có xu hướng ngang qua vật mang vết. Dấu vết là các mặt cắt và nó phản ánh đặc điểm riêng của lưỡi cắt dưới dạng các đường xước nhỏ chạy song song.

  • Dấu vết trượt.

Dấu vết trượt là một dạng của dấu vết lõm hoặc in, được hình thành khi điểm tỳ hoặc tựa không chắc và một trong hai hay cả hai đối tượng (vật gây vết và vật mang vết) cùng chuyển động. Dấu vết trượt là những đường xước chạy song song. Ví dụ: vết xước trên đầú đạn do đường khương tuyến để lại khi đầu đạn đi qua nòng súng, vết xước trên thân hai ô tô khi chúng chuyển động ngược chiều và va quệt nhau…

  • Dấu vết khớp.

Dấu vết khớp là dấu vết được hình thành khi vật gây vết tác động lên vật mang vết làm cho nó bị phân chia thành nhiều phần với những đặc điểm cá biệt tương ứng trên đường phân chia và có thể dựa vào những đặc điểm này khớp chúng lại với nhau tạo thành vật ban đầu. Ví dụ: Các mảnh của đèn pha ô tô bị vỡ, các phần của công cụ phạm tội.bị gãy…

Xem thêm:  Dịch vụ luật sư riêng của Công ty Luật TNHH Everest

[c] Căn cứ vào trọng lượng và độ lởn của dấu vết

Dựa vào căn cứ này, dấu vết hình sự được chia ra làm hai loại: Vi vết và vĩ vết.

Vi vết là một phần nhỏ trong vĩ vết như sinh vật trong đất, tạp chất trong hoá chất… hoặc là những phần rất nhỏ của vật thể lớn như tơ, sợi, tro, bồ hóng, cặn chất đốt, lông, mảnh kim loại hay là vi vật thể như bụi, vi khuẩn…

[d] Căn cứ vào tên của vật gây vết để gọi tên dấu vết

Đây là trường hợp căn cứ vào tên của vật gây vết để gọi tên dấu vết cho phù hợp. Ví dụ’. Dấu vết do tay gây ra gọi là dấu vết tay; dấu vết do súng, đạn gây ra gọi là dấu vết súng đạn; dấu vết do phương tiện giao thông gây ra gọi là dấu vết phương tiện giao thông V.V..

3- Khuyến nghị của Công ty Luật TNHH Everest

[a] Bài viết Dấu vết hình sự là gì? Tìm hiểu và phân loại dấu vết hình sự được chuyên gia của Công ty Luật TNHH Everest thực hiện nhằm mục đích nghiên cứu khoa học hoặc phổ biến kiến thức pháp luật, hoàn toàn không nhằm mục đích thương mại.

[b] Bài viết Pháp chế xã hội chủ nghĩa có sử dụng những kiến thức hoặc ý kiến của các chuyên gia được trích dẫn từ nguồn đáng tin cậy. Tại thời điểm trích dẫn những nội dung này, chúng tôi đồng ý với quan điểm của tác giả. Tuy nhiên, quý vị chỉ nên coi đây là những thông tin tham khảo, bởi nó có thể chỉ là quan điểm cá nhân người viết.

[c] Trường hợp cần giải đáp thắc mắc về vấn đề có liên quan, hoặc cần ý kiến pháp lý, hoặc thuê luật sư tư vấn cho vụ việc cụ thể, Quý vị vui lòng liên hệ với luật sư, chuyên gia của Công ty Luật TNHH Everest qua Tổng đài tư vấn pháp luật: (024) 66 527 527, E-mail: info@everest.org.vn.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here